Science on Clusters and Climate

CMIP6 म्हणजे काय? इतिहास आणि CMIP5ची माहिती

Fri, 23 Jan 2026 11:58:00 +0900

CMIP6 म्हणजे काय? इतिहास आणि CMIP5ची माहिती

हवामान बदल समजून घेण्यासाठी वैज्ञानिक संगणकीय मॉडेल्स वापरतात. वेगवेगळ्या देशांतील संशोधन संस्था स्वतःची हवामान मॉडेल्स तयार करतात. पण प्रत्येक मॉडेल वेगळे असल्यामुळे त्यांच्या परिणामांची थेट तुलना करणे कठीण जाते. हाच अडथळा दूर करण्यासाठी “CMIP” — Coupled Model Intercomparison Project — ही जागतिक, समन्वित योजना तयार करण्यात आली. CMIP अंतर्गत सर्व प्रमुख हवामान मॉडेल्सना समान प्रयोग चालवायचे असतात, इनपुट्स/आउटपुट्स प्रमाणित (standardized) स्वरूपात द्यायचे असतात, आणि डेटा सार्वजनिकरित्या उपलब्ध करून द्यायचा असतो. यामुळे वेगवेगळ्या मॉडेल्समधील साम्य/फरक समजतो, आणि बहु-मॉडेल निष्कर्षांवर विश्वास वाढतो.

भारतातील हवामान बदल: जागतिक तापमानवाढीचे स्थानिक परिणाम

Mon, 24 Nov 2025 10:00:00 +0530

हवामान बदल आता दूरच्या भविष्यातील भीती राहिली नाही; तो आपल्या देशाच्या हवामानावर, शेतीवर, आरोग्यावर आणि अर्थव्यवस्थेवर आजच परिणाम करू लागलाय. अलीकडे प्रकाशित झालेल्या ‘A post-AR6 update on observed and projected climate change in India’ या संशोधनातून भारतातील हवामान बदलाचं नविनतम वैज्ञानिक चित्र समोर आलं आहे. या लेखात आपण तापमानवाढ, मान्सून बदल, हिमालयातील वितळणाऱ्या हिमनद्या, भारतीय महासागरातील उष्णता आणि वाढता किनारी धोका — हे सर्व ताज्या आकडेवारीच्या आधारे समजून घेऊ.

Interstellar Visitors: What We Learn from Objects From Beyond Our Solar System

Thu, 02 Oct 2025 12:00:00 +0530

Interstellar objects — bodies that originate outside our Solar System and pass through it — have captured astronomers’ imaginations since 2017, when the first confirmed visitor, 1I/‘Oumuamua, was discovered. These rare wanderers are natural laboratories: they carry material formed around other stars and let us test ideas about planet formation, the distribution of volatiles, and even the possibility of panspermia.

डेंग्यू रोगाचे गतिशास्त्र आणि हवामान बदल: नवीन संशोधनाचे महत्त्वपूर्ण निष्कर्ष

Mon, 28 Jul 2025 10:00:00 +0530

Read English article here: Dengue Dynamics and Climate (English)

जसजसा आपल्या पृथ्वीवरील हवामानाचा नमुना बदलत चालला आहे, तसतसे डेंग्यूसारख्या कीटकजन्य आजारांच्या पसरण्याच्या पद्धतीत आणि तीव्रतेत नाट्यमय बदल होत आहेत. नेचर सायंटिफिक रिपोर्ट्स मध्ये प्रकाशित झालेल्या एका महत्त्वाच्या अभ्यासाने डेंग्यूच्या गतिशास्त्राबद्दल आणि भविष्यातील अंदाजांबद्दल नवीन माहिती दिली आहे जी भावी आजारांच्या उद्रेकांना तोंड देण्याची आणि त्यांना प्रतिसाद देण्याची आपली पद्धत पूर्णपणे बदलू शकते.

Saturn and Jupiter's Great Conjunction: A Once-in-a-Lifetime Event?

Sun, 15 Nov 2020 00:00:00 +0000

A lot has been said about the rare celestial event occurring on December 21, 2020—the Great Conjunction of Saturn and Jupiter. On this day, the two gas giants will pass within just 6 arcminutes (or 0.1 degrees) of each other—appearing almost as a single bright “star” to the naked eye.

How I Followed the Solar Eclipse

Sun, 05 Jan 2020 00:00:00 +0000

2010 – The First Experience

My 2010s kicked off with a bang: the longest annular solar eclipse of the millennium, on 15 January 2010. The annular phase lasted just over 11 minutes, with the moon covering about 91% of the Sun. I joined a group of fellow eclipse chasers and traveled more than 3000 km from Pune to Rameshwaram—just to catch those magical moments.