भीमाशंकर ते भोरगिरी — सँडल्स, जळवा आणि एक निवांत पावसाळी वेडेपणा
पावसाळ्यात मित्रांसोबत केलेला भीमाशंकर ते भोरगिरी ट्रेक — निसरडी वाट, गुप्त भीमाशंकरचा धबधबा, जळवांशी मैत्री आणि सँडल्सवरचं एक बंडखोर मत.
- Dr. Vivek Shilimkar
- 6 min read
On this page
काही ट्रेक्स “फिटनेससाठी” केले जातात, काही “इन्स्टाग्रामसाठी” — आणि काही ट्रेक्स असे असतात, जे फक्त “आपण जरा मोकळा श्वास घ्यावा” म्हणून केले जातात. भीमाशंकर ते भोरगिरी हा ट्रेक तिसऱ्या प्रकारातला. आणि तो पावसाळ्यात करायचा असेल, तर तयारी नुसतीच शारीरिक नाही, तर मानसिकही लागते — कारण इथे सह्याद्री तुम्हाला हवं तसं भिजवतो, आणि तुम्ही “आपणच हे ट्रेक करायचं ठरवलं” यावर एकदा तरी स्वतःशी हसता.
एक ज्योतिर्लिंग, एक नदी आणि भरपूर हिरवळ
भीमाशंकर हे बारा ज्योतिर्लिंगांपैकी एक — म्हणजे इथे देवही आहे आणि जंगलही, दोन्ही एकदम व्हीआयपी दर्जाचं. हा संपूर्ण परिसर भीमाशंकर वन्यजीव अभयारण्य म्हणून ओळखला जातो, जिथे शेकरू (जायंट स्क्विरल) राहतात — म्हणजे साधी खार सुद्धा इथे “अभिमानाने मोठी” होते. आणि याच जंगलातून उगम पावते ती भीमा नदी, जी पुढे जाऊन कृष्णा नदीला मिळते. थोडक्यात, एका मोठ्या नदीचा जन्म इथे, याच शांत, ओलसर, धुक्यात हरवलेल्या जंगलात होतो — आणि आपण नेमके त्याच जन्मस्थळावरून चालत जाणार होतो. जरा भारीच वाटलं ना ऐकूनच!
आमचा दिवस — घड्याळाच्या भाषेत सांगायचं तर
ट्रेक सुरू व्हायच्या आधीचा हा फोटो — पोटपूजा आधी, मग जंगल! बॅगा पाठीवर, आणि चेहऱ्यावर "आत्ता तर एनर्जी फुल्ल आहे" वाला आत्मविश्वास. (सहा तासांनंतर हाच आत्मविश्वास जरा वेगळा दिसणार होता.)
- पहाटे ४:०० — पुण्याहून ग्रुपसकट प्रस्थान. अर्धे डोळे उघडे, अर्धे अजून झोपेतच.
- सकाळी १०:०० — भीमाशंकर पार्किंगला पोहोचलो. इथे पहिला “प्लॉट ट्विस्ट” मिळाला — मंदिरापर्यंत बस नेण्याची परवानगी नव्हती! म्हणजे आधीच ठरलेल्या ट्रेकमध्ये फुकटात ३ किमी “बोनस” जोडले गेले. कोणी विचारलं नव्हतं, तरी मिळाले.
- वाटेतच — आमच्या गाईडने आणि टीमने आमचं स्वागत केलं — त्यांच्याशिवाय ही घनदाट जंगलवाट आम्ही कधीच इतक्या निर्धास्तपणे चालू शकलो नसतो.
आमचे गाईड (डावीकडे, छत्री सावरत) आणि टीम — पावसातही न विसरता काढलेली एक निवांत सेल्फी.
- त्यानंतर — प्रत्यक्ष जंगलवाटेला सुरुवात. दाट झाडी, ओलसर माती आणि “आता पुढे काय वाढून ठेवलंय” ही उत्सुकता.
जंगलवाटेची सुरुवात — पावसात, चिखलात आणि उत्साहात.
- वाटेत — नदी तब्बल तीनदा ओलांडावी लागली. पहिल्या दोन वेळा तशी बेतास बेत होती, पण तिसऱ्या वेळी प्रवाह चांगलाच खवळलेला होता — पाय रोवून, एकमेकांचा हात धरून, “पडलो तर व्हिडिओ नका काढू” असं बजावत आम्ही ती पार केली.
खवळलेल्या प्रवाहातून तिसरी नदी-ओलांडणी — "पडलो तर व्हिडिओ नका काढू" म्हणतानाचा क्षण.
एकामागोमाग एक, हातात हात — रांगेत उभा राहून चिखलाच्या पाण्यातून वाट काढणारा अख्खा ग्रुप.
- गुप्त भीमाशंकरला — आणि तिथे आम्हाला दिसला धबधब्याचा एक जवळपास “रुद्रावतार” — इतक्या जोशात आणि रुबाबात कोसळत होता, की क्षणभर आम्ही सगळे शांत होऊन फक्त बघत राहिलो. निसर्ग कधी कधी असा शो देतो, की टाळ्याही वाजवायला विसरायला होतं.
रेनकोटमध्ये गुंडाळलेला संपूर्ण ग्रुप, आणि मागे तो रुद्रावतारी धबधबा — एकाच्या पायात सँडल्स दिसतायत, बाकीच्यांचे शूज तोपर्यंत पार भिजलेले!
- संपूर्ण ट्रेकभर — मध्यम स्वरूपाचा पाऊस सतत साथीला होता — ना इतका जोरात की छत्री उलटेल, ना इतका सौम्य की विसरून जावा. अगदी “बरोबर तेवढाच” पाऊस, जो एका चांगल्या पावसाळी ट्रेकला हवा असतो.
- दुपारी ४:०० — तब्बल सहा तासांच्या भटकंतीनंतर आम्ही भोरगिरीला पोहोचलो — पाय दुखत होते, पोट कोकलत होतं, पण चेहऱ्यावर एक समाधानाचं हसू होतं.
- लगेचच — एक जबरदस्त, अफलातून जेवण झालं. सहा तास चालल्यावर मिळणाऱ्या जेवणाची चव काही वेगळीच असते — त्या क्षणी साधं वरण-भातही मिष्टान्नासारखं लागतं.
- संध्याकाळी ५:३०— आमच्या हॉटेलजवळ आधीच थांबलेल्या त्याच बसने परतीचा प्रवास सुरु केला — शरीर दमलेलं, पण मन मात्र अजूनही त्या धबधब्यांमध्येच रेंगाळत होतं.
सहा तास चालल्यावर बसमध्ये काय होतं, हे वेगळं सांगायला नकोच — अख्खी बस पाच मिनिटांत घोरत होती.
वाट: सोपी म्हणतात, पण जरा फसवी आहे
भोरगिरी हे पायथ्याचं गाव साधारण ८०० मीटर उंचीवर, तर भीमाशंकर सुमारे १,३२९ मीटर उंचीवर. मधलं अंतर १०-१२ किमी, आणि नकाशावर हे “सोपं ते मध्यम” categoryमध्ये मोडतं — पण पावसाळ्यात “मध्यम” हा शब्द जरा लवचिक होतो. वाटेत नदी ओलांडावी लागते, दगड निसरडे असतात आणि जमीन तुम्हाला “आत्ता पडणार का?” असं सतत विचारत राहते. वाटेत भोरगिरी किल्ल्याचे जुने अवशेषही भेटतात, जणू ते सुद्धा म्हणत असतात — “आम्हीही एकेकाळी असेच ट्रेक करत असू.” आणि एक प्रॅक्टिकल टीप — भीमाशंकरवरून भोरगिरीला उतरणं हे भोरगिरीवरून भीमाशंकरला चढण्यापेक्षा नक्कीच सोपं आहे, कारण शेवटी ८०० ते १,३२९ मीटर हा फरक चढायचा की उतरायचा, यातच खरी मेहनत लपलेली असते. त्यामुळे आमच्यासारखा रूट निवडलात, तर दम जरा कमी लागेल!
धबधबे, आणि गुप्त भीमाशंकरचा तो एक भव्य क्षण
वाटेत लहान-मोठे दोन-तीन धबधबे लागले — प्रत्येकाजवळ थांबून फोटो, थोडी दंगामस्ती आणि “अरे हे बघ ना” वाल्या आरोळ्या झाल्याच. पण खरी मजा आली ती गुप्त भीमाशंकरच्या धबधब्याशी — तो इतका भव्य होता, की आम्ही तिथे बराच वेळ नुसते थांबून राहिलो, काही न बोलता. (हो, आम्ही सुद्धा कधीतरी गप्प बसतो.)
आणि इथेच एक गंमत सांगतो — या धबधब्याजवळ अलीकडेच एक शिवलिंग कोरलेलं दिसलं, शिवाच्या तेजाचं प्रतीक म्हणून. आता बरेच लोक ते बघून लगेच “हे तर फार प्राचीन काळापासूनचं असणार” असा शिक्का मारून मोकळे होतात. पण सत्य हे आहे, की हे शिवलिंग नुकतंच, अगदी अलीकडे कोरलं गेलंय — आधी तिथे काहीच नव्हतं. म्हणजे बघा, “श्रद्धा” आणि “इतिहास” यांची किती पटकन गल्लत होते!
आमचा स्पीड: कासवाच्या दोन पावलं मागे
आम्ही या ट्रेकला कुठेही घाई केली नाही. “फास्ट ट्रेकर्स” वगैरे वाल्या ग्रुपमध्ये आम्ही नाही बसत — आम्ही होतो निवांत, फिरस्तीच्या मूडमधले लोक. चालता चालता गप्पा, कुठेतरी घसरणाऱ्या वाटेवर एकमेकांना हात देणं, धबधब्याखाली उगाच रेंगाळणं — या सगळ्यात कधी अंतर कापलं गेलं, कळलंच नाही. जंगलातली शांतता, मध्येच पक्ष्यांचा आवाज आणि सतत बदलणारं धुकं — हे सगळं इतकं मस्त होतं, की “लवकर पोहोचायचंय” हा विचारच कोणाच्या डोक्यात आला नाही.
डावीकडे — निवांत सेल्फी-ब्रेक; उजवीकडे — वाटेत भेटलेलं एक बुजुर्ग झाड, जे आमच्याहून जास्त धीराने उभं होतं.
भोरगिरीच्या दिशेने निवांत उतरण — घाई नाही, फक्त चालणं आणि हिरवळ.
आता माझं एक “अनपॉप्युलर ओपिनियन” — शूज विसरा, सँडल्स घाला
हे ऐकून बरेच जण भुवया उंचावतील, पण मी ठाम आहे — पावसाळी ट्रेकला शूजऐवजी सँडल्स घालावेत. का? कारण पाऊस सुरु झाला की शूज काही मिनिटांतच पूर्ण भिजतात, आणि मग पूर्ण ट्रेकभर तुमचे पाय एखाद्या ओल्या स्पंजसारखे राहतात — अस्वस्थ, चुरगळलेले आणि नंतर पायांच्या आरोग्यासाठीही वाईट. सँडल्स घातल्या, तर पाय ओले झाले तरी लगेच वाळतात, आणि “स्क्वेल्च स्क्वेल्च” आवाज करत चालण्याची लाज वाचते. होय, हे मत अनपॉप्युलर आहे, पण माझे पाय माझ्याशी सहमत आहेत.
जळू आली? घाबरू नका, मीठ काढा
पावसाळी ट्रेकमध्ये जळू (leach) भेटणं हे जवळपास ठरलेलंच असतं — आणि पहिल्यांदा पायावर जळू दिसली, की एक क्षणभर सगळ्यांचा आवाज वरच्या पट्टीत जातो. पण घाबरू नका — सोबत थोडं मीठ ठेवा. जळू चिकटली, की तिच्यावर मीठ शिंपडा, ती लगेच स्वतःहून सुटते. कधीही ओढून काढण्याचा प्रयत्न करू नका — ओढल्याने तिचं तोंड त्वचेतच राहू शकतं आणि इन्फेक्शनचा धोका वाढतो. मीठ हे इथलं खरं हिरो आहे.
बाकीच्या टिप्स, थोडक्यात
- नदी ओलांडण्याचे टप्पे असल्याने पाऊस जास्त असेल, तर आधी स्थानिक लोकांकडून वाटेची स्थिती जाणून घ्या.
- ग्रुपने ट्रेक करा — घनदाट जंगलात एकटं फिरणं म्हणजे स्वतःच स्वतःसाठी हॉरर मूव्ही तयार करण्यासारखं आहे.
- पाणी, हलकं खाणं आणि रेनकोट/पोंचो सोबत ठेवा.
- घाई करू नका. वेळेचं बंधन नसेल तर लवकर सुरुवात करा, म्हणजे दिवस उजेडात संपूर्ण वाट निवांतपणे, हसत-खेळत पूर्ण होते.
शेवटी
भीमाशंकर ते भोरगिरी हा ट्रेक फक्त एक चालणं नव्हतं — ओल्या सँडल्समध्ये, अंगावर धुकं घेत, मध्येच जळवांशी सामना करत आणि धबधब्यांखाली उगाच रेंगाळत केलेली ही एक निवांत, हसरी भटकंती होती. एका नदीचा जन्म बघितला, एक खोटं “प्राचीन” शिवलिंग ओळखलं आणि मित्रांसोबतचा हा प्रवास नक्कीच दीर्घकाळ लक्षात राहील — पायांना विचारा, तेही सहमत आहेत.
एक झलक, रील्सच्या भाषेत
शब्दांत जे सांगायचं राहून गेलं, ते या ३० सेकंदात दिसेल: